Günther Grundmann (ur. 1892 w Jeleniej Górze zm. 19 czerwca 1976 w Hamburgu), niemiecki profesor, malarz, historyk sztuki, konserwator zabytków.
Postać dr Günthera Grundmanna jest interesująca z co najmniej dwóch powodów: po pierwsze jako historyka sztuki i konserwatora zabytków, którego zainteresowania i praca związane były ze Śląskiem, drugim powodem jest rola jaką odegrał w latach 1942-1945, gdy opracował i realizował program ukrywania i wywozu dzieł sztuki w tym regionie.
Lista Grundmanna Skarby Dolnego Śląska zawiera między innymi informacje jakiego typu zbiory ukryto, oraz skąd pochodziły.
Lista Grundmanna zawiera numer kolejny, nazwę miejscowości w języku polskim i niemieckim, lokalizację miejscowości, następnie informacje jakiego typu zbiory ukryto, oraz skąd pochodziły. Lokalizacje wskazywane są wg. starego podziału administracyjnego (49 województw):
1. Biedrzychowice (Friedersdorf), woj. Jelenia Góra, gmina Olszyna, w zamku, Grafin v. Pfeil zbiory Urzędu Konserwatorskiego z Berlina
2. Bobolice (Schrabsdorf), woj. Wałbrzych, gmina Zabkowice Śląskie, w zamku, Grafin Strachwitz zbiory Volkerkonde-Museum z Berlina
3. Borowa (Bohrau), woj. Wroclaw, gmina Długoleka, w zamku, Grafin Schwerin zbiory Biblioteki Miejskiej we Wrocławiu
4. Borowina (Hartau), woj. Zielona Góra, gmina Szprotawa, w zamku, Grifin v.Stosch Archiwum Miejskie i Biblioteka Miejska z Wroclawia
5. Bożków (Eckersdorf), woj. Wałbrzych, gmina Nowa Ruda, w zamku, Graf Magnis zbiory Urzędu Konserwatorskiego z Berlina
6. Brzezica (Klein Bresa), woj. Wrocław, gmina Borów, w zamku, Grafin v.Moltke Miejskie Zbiory Sztuki Wrocław
7. Cerekwica (Zirkwitz), woj. Wrocław, powiat trzebnicki, w zamku, Graf v.Ballestrem archiwum Biblioteki Katolicko-Teologicznej Seminarium z Wrocławia
8. Chelmiec (Kolbnitz), woj. Legnica, gmina Męcinka, w zamku, Frh. v. Czettritz zbiory biblioteki kościoła św. Piotra i Pawla z Legnicy
9. Cieplice (Warmbrunn), woj. Jelenia Góra, w Katolickim Urzędzie Parafialnym Archiwum Państwowe z Wrocławia
10. Dębowy Gaj (Siebeneichen), woj. Jelenia Góra, gmina Lwówek Śląski, w zamku, Theodor Watjen instrumenty i nuty z Krajowej Szkoly Muzycznej z Wrocławia
11. Gaworzyce (Oberquell), woj. Wrocław, gmina Wołów, w zamku, Frh. v. Tschammer zbiory Urzędu Konserwatorskiego z Berlina, Biblioteka Miejska z Wrocławia
12. Glebowice (Alteichenau), woj. Wrocław, gmina Wołów, w zamku, Grafin v. Pourtales grafika Muzeum Sztuk Pięknych z Wrocławia
13. Gosciszów (Giessmannsdorf), woj. Jelenia Góra, gmina Nowogrodziec, w Ewangielickim Domie Modlitewnym zbiory Biblioteki Państwowej z Berlina
14. Grodziec (Groditzburg), woj. Legnica, gmina Zagrodno, w zamku i placu, ambasador v. Dirksen zbiory Biblioteki Panstwowej Berlin
15. Gruszów (Birkholz), woj. Wałbrzych, gmina Marcinowice, w paacu, v. Dresky archiwum Biblioteki Miejskiej z Wrocławia
16. Henryków (Heinrichau), woj. Wałbrzych, gmina Ziębice w Katolickim Urzedzie Parafialnym, ukryto dobra Uniwersytetu Wrocławskiego
17. Kamieniec Ząbkowicki (Kamenz), woj. Wałbrzych, gmina Kamieniec Ząbkowicki w katolickim kościele parafialnym ukryto dobra z Muzeum Sztuk Pięknych - Wrocław
18. Kamienna Góra (Landershut), woj. Jelenia Góra. gmina Kamienna Góra, w Landratsamt archiwa Andalyjskiego Muzeum Krajowego w Desau
19. Karpniki (Fischbach) woj. Jelenia Góra, gmina Myslakowice, w zamku, Grossherzog v. Hessen zbiory Muzeum Zamkowego z Darmstadt
20. Kiełczyn (Koltschen), woj. Wałbrzych gmina Dzierżoniów, w plebani katolickiej Archiwum Diecezyjne i Biblioteka z Wrocławia
21. Kłodzko (GIatz), woj. Wałbrzych, gmina Kłodzko, w gimnazjum i dawnej kaplicy zbiory książek wydawcy HIRT z Wrocławia
22. Kościelniki Dolne (Steinkirch), woj. Jelenia Góra, gmina Luban, w kościele ewangielickim gotycki oltarz szafkowy z kościola w Lubaniu
23. Krasków (Kratzkau), woj. Wałbrzych, gmina Marcinowice, w zamku, Graf V. Salisch ukryto prywatne zbiory sztuki z Wrocławia
24. Kryniczno (Krintsch), woj. Wroclaw, gmina Środa Śląska, w plebani i Katolickim Urzędzie Parafialnym parametry Katedry z Wrocławia
25. Krzeszów (Grussau), woj. Jelenia Góra, gmina Kamienna Góra, w kościele sw. Józefa zbiory Biblioteki Panstwowej z Berlina, Archiwum Panstwowe z Wrocławia
26. Kuchary (Kuchendorf), woj. Wrocław, gmina Łagiewniki, w zamku, Fif. v. Zeidlitz u. Leipe zbiory Kuratora Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
27. Kunów (Kuchna), woj. Jelenia Góra, gmina Zgorzelec, w zamku, Major v. Hartwig Miejskie Zbiory Sztuki Zgorzelca, Archiwum Miejskie ze Zgorzelca
28. Lasów (Lissa), woj. Jelenia Góra, gmina Piensk, w zamku, Johann Droescher archiwum Ministerstwa Kultury z Berlina
29. Lubomierz (Liebenthal), woj. Jelenia Góra, gmina Lubomierz, w kościele katolickim rzeźby, stalle, obrazy Willmanna z klasztoru w Lubiążu
30. Luboradz (Lobris), woj. Legnica, gmina Mściwojów, w zamku, Graf v. Wolkenstein-Trostburg prywatne zbiory sztuki z Wrocławia
31. Lwówek Śląski (Lowenberg), woj. Jelenia Góra, gmina Lwówek Slaski, w kościele katolickim rzeźby i ołtarze z kosciolów wrocławskich
32. Łojowice (Louisdorf), woj. Wrocław, gmina Wiązów, w zamku, baron Karnapp instrumenty Krajowej Szkoly Muzycznej z Wrocławia
33. Mańczyce (Manze), woj. Wroclaw, gmina Borów, w zamku, Kurt v. Rohr zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej z Wrocławia
34. Michałkowa (Michelsdorf), woj. Wałbrzych, gmina Walim, w zamku, Baron v. Zedlitz in Kynau archiwa Urzędu Konserwatorskiego z Berlina
35. Mietków (Mettkau), woj. Wrocław, gmina Kąty Wrocławskie, w zamku, Frau v. Schenk zbiory Archiwum Konserwatora Zabytków
36. Młynica (Mellendorf), woj. Wrocław, gmina Łagiewniki w zamku, Prinz Georg zu Schoenaich-Carolath archiwa Kuratora Uniwersytetu i Politechniki z Wrocławia
37. Mrowiny (Konradswaldau), woj. Wałbrzych, gmina Żarów, w pałacu, K. A. v. Kulmiz Archiwum Miejskie z Wroclawia
38. Myslakowice (Erdmannsdort), woj. Jelenia Góra, gmina Myslakowice, w zamku NSDAP - Reichsschule der SA zbiory Urzędu Konserwatorskiego z Berlina, "Amt Rosenberg" Berlin
39. Myslów (Seitendorf), woj. Jelenia Góra, Bolków, w zamku (dawne probostwo), Ewa Hacke archiwa Urzędu Konserwatorskiego z Berlina, prywatne zbiory
40. Namyslów (Namslau), woj. Opole, w Browarze Haselbacha zbiory Muzeum Krajowego - Anhal Dessau, Instytutu Medycznego Uniwersytetu z Wrocławia
41. Nowa Ruda (Neurode), woj. Wałbrzych, w gmachu więzienia archiwa Ministerstwa Sprawiedliwosci z Berlina
42. Nowy Kosciól (Neukirch), woj. Jelenia Góra, gmina Świerzawa, w zamku, Frh. v. Zeidlitz und Neukirch, Heinrich. prywatne zbiory sztuki z Wrocławia, Biblioteka Miejska Wroclaw
43. Oleśnica (Oels), woj. Wrocław, gmina Oleśnica w kościele parafialnym zbiory Instytutu Botanicznego z Wrocławia, Archiwum Miejskie z Wrocławia
44. Oldrzychowice (Ullersdorf), woj. Wałbrzych, Kłodzko, w zamku, Graf v. Magnis archiwa Urzędu Konserwatorskiego z Berlina
45. Paczków (Patschkau), woj. Opole archiwum Urzędu Konserwatorskiego z Opola
46. Pielaszkowice (Plaswitz), woj. Legnica, gmina Udanin, w zamku, Frh. v. Buddenbrock zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej z Wrocławia
47. Polakowice (Dreiteichen), woj. Wrocław, gmina Żórawina, w zamku, B. Pomme zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej z Wrocławia
48. Prudnik (Neustadt), woj. Opole, gmina Prudnik, w majątku Bruno Fippera ukryto Miejskie Zbiory Sztuki Wrocław
49. Ramultowice (Ramfeld), woj. Wrocław, gmina Kostomłoty, w zamku, Graf Henkel v. Donnersmarck Archiwum Miejskie z Wrocławia, Biblioteka Miejska Wrocław
50. Rościsławice lub Rosciszowice (Blucherwald), woj. Wrocław, gmina Oborniki Śląskie, G. von Roeder Archiwum Państwowe z Wrocławia
51. Roztocznik (Olhersdorf), woj. Wałbrzych, gmina Dzierzoniów, w zamku, Graf Zeidlitz Archiwum Panstwowe z Wrocławia
52. Roztoka (Rohnstok), woj. Wałbrzych, gmina Dobromierz, w zamku, Graf v. Hochberg (z Książa) wyposażenie zamku Książ
53. Siedlęcin (Boberronssdorf), woj. Jelenia Góra, gmina Jezów Sudecki, w wieży zamkowej, Graf Schaffgotsch zbiory Urzedu Konserwatorskiego z Berlina i Wrocławia
54. Siedlisko (Carolath), woj. Zielona Góra, gmina Siedlisko, w zamku, Furstin Carolath-Beuthen zbiory Urzędu Konserwatorskiego z Berlina
55. Sobieszów (Hermsdorf), woj. Jelenia Góra, Zarząd Kamery, Graf Schaffgotsch zbiory Archiwum Państwowe Wrocław
56. Sobótka (Zobten), woj. Wroclaw, w Katolickim Urzędzie Parafialnym i kościółl św. Anny zbiory Muzeum Diecezjalnego z Wrocławia, Archiwum Diecezjalne, Biblioteka Katedralna z Wrocławia, Państwowa Szkoła Budowlana, Biblioteka Medyczna Żydowskiego Szpitala z Wrocławia
57. Starościn (Sterzendorf), woj. Opole, gmina Świerczów, w zamku, Graf v. Saurma-Jeltsch zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej z Wrocławia
58. Stolec (Stolz), woj. Wałbrzych, gmina Zabkowice Śląskie, w zamku, SA Obergruppe ,,Schlesien" Miejskie zbiory Sztuki z Wrocławia (meble)
59. Strzelin (Strehlen), woj. Wroclaw, na plebani zbiory Muzeum Diecezjalnego z Wrocławia
60. Studniska Dolne (Niederschunbrunn), woj. Jelenia Góra, gmina Sulików, w zamku, Graf v. Finckenstein Miejskie Zbiory Sztuki ze Zgorzelca
61. Szczytna (Ruckers), woj. Walbrzych, gmina Szczytna, w zamku, Woldstein (Missionshaus) zbiory Muzeum Zamkowego z Wrocławia
62. Szklarska Poręba (M. Schreiberhau), woj. Jelenia Góra. w willi Gutmann-Zimmermann, zbiory Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu
63. Szprotawa (Sprottau), woj. Zielona Góra, gmina Szprotawa w katolickich kościołach archiwum Biblioteki Miejskiej z Wroclawia
64. Świebodzice (Freiburg), woj. Wałbrzych, gmina Świebodzice, w Zakładach Leczniczych Prowincji Śląskiej
65. Świerzawa (Schonau), woj. Jelenia Góra, gmina Świerzawa, w kościele św. Jana archiwa Instytutu Mineralogiczno-Petrograficzny z Wrocławia, rzeźby profesora von Gosena
66. Warmątowice (Eichholz), woj. Legnica, gmina Krotoszyce,w zamku, Frf. V. Zeidlitz U. Neukirch zbiory numizmatyczne - Miejskie Zbiory Sztuki Wrocław
67. Wiązów (Wansen), woj. Wrocław, gmina Wiązów, na plebani dobra - Arcybiskupi Generalny Wikariat - Wrocław
68. Wierzbna (Wurben), woj.Wałbrzych, gmina Zarów, w kościele katolickim tumba Henryka IV z kościoła św. Krzyza, tumba Henryka II z kościoła św. Wincentego
69. Wierzchowice (Hochweiler), woj. Wroclaw, gmina Milicz, w zamku, Graf. v. Hochberg
70. Woskowice Małe (Lorzendorf), woj. Opole, gmina Namyslów, w zamku, K. v. Loesch archiwum Urzędu Konserwatorskiego z Berlina
71. Zagrodno (Adelsdorf), woj. Legnica, gmina Zagrodno, w zamku, Grafin Pfeil prywatne zbiory sztuki z Wroclawia, Urząd Konserwatorski - Wroclaw
72. Zagórze Śląskie (Kynau), woj. Wałbrzych. Walim, w zamku, Frh. v. Zeidlitz u. Neukirch archiwa Urzędu Konserwatorskiego z Berlina
73. Żarska Wieś (Florsdort), woj. Jelenia Góra, gmina Zgorzelec, w zamku, H. H. Schaeffer Miejskie Zbiory Sztuki ze Zgorzelca
74. Żelowice (Silbitz), woj. Wrocław, gmina Łagiewniki, w zamku, Graf Stillfried. Archiwum Miejskie z Wroclawia
opr. kama
źródło: http://www.labiryntarium.pl/index.php/ciekawostki/501-listagrundmanna.html
22 grudnia 1985 roku doszło do wybuchu metanu w jednym z szybów KWK "Wałbrzych". W wyniku tej największej w powojennej historii wałbrzyskiego górnictwa katastrofy śmierć poniosło 18 górników.
Najmłodszy z górników miał 18 lat, najstarszy 42. Jako jedyny katastrofę przeżył Andrzej Zieliński - inicjator powstania tablicy upamiętniającej tamte wydarzenia, którą odsłonięto 22 grudnia 2010 roku w 25 rocznicę tej tragedii. Co roku rodziny, przyjaciele, znajomi, górnicy, mieszkańcy Wałbrzycha i okolic oddają cześć tragicznie zmarłym zapalając symbolicznie 18 zniczy.
Ulica Beethovena w Wałbrzychu otrzymała ogromne dofinansowanie na rewitalizację terenów pogórniczych, ponieważ tu było ich wyjątkowo dużo - warto to przypomnieć w dniu górniczego święta. Tu swoją główną siedzibę miała Kopalnia Węgla Kamiennego "Bolesław Chrobry" działająca od około 1780 roku. Pierwotnie nosiła nazwę „Bahnschacht”, później, jako dużej kopalni Hochbergów, właścicieli Książa, nadano jej nazwę „Fürstenstein-gruben-Balinschachtanlange”. W 1945, kiedy zyskała polską nazwę, kopalnia posiadała pięć czynnych szybów, w tym jeden wydobywczy podwójny. Poziomy wydobywcze znajdowały się na głębokości 365 m i 470 m pod ziemią. Wiele obiektów przy ulicy zostało wyburzonych po zakończeniu II wojny światowej - zakłady i fabryki zostały okradzione i wywiezione przez Rosjan na teren ZSRR. Część budowli kopalnianych służy do dziś, między innymi jako siedziba MOPS-u. Opuszczone pozostają: schrony i wartownie, łaźnia, magazyny i biurowce wraz z przychodnią, budynki techniczne, hala nadszybia oraz szyby "Bolesław Chrobry Wschód" i "Zachód" (Wikipedia). Dziś to własność prywatna, próbowano je zezłomować, ale trafiły do rejestru zabytków.
czytaj więcejOd 3 do 7 grudnia 2025r. serdecznie zapraszamy do wspólnego świętowania mieszkańców, pasjonatów górniczych tradycji.
czytaj więcejZapraszamy 10 listopada do Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze na spotkanie z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Wydarzenie multimedialne „Mam tak samo jak ty… Opowieści o polskich miastach” przypomni o roli historii, kultury, gospodarki i tradycji rozmaitych miast w budowaniu polskiej tożsamości. Prezentacja ma charakter interaktywny – zapraszamy do aktywnego uczestnictwa w przygotowanym programie. Opowieściom o naszych miastach, ich fenomenie, bogactwie, niezwykłości towarzyszyć będzie wspólny śpiew i – tradycyjnie – degustacja rogali z makiem.
czytaj więcejZamek Książ w Wałbrzychu serdecznie zaprasza na wyjątkowe wydarzenie poświęcone refleksji nad odpowiedzialnym kształtowaniem turystyki historycznej i pamięci zbiorowej. 18 listopada 2025 roku o godzinie 09:00 w murach Zamku Książ w Sali Balowej, odbędzie się konferencja „Z godnością. Turystyka w miejscach pamięci” – spotkanie ekspertów, badaczy i wszystkich osób, którym bliska jest troska o zachowanie dziedzictwa oraz o etyczne podejście do historii.
czytaj więcej